🧪 نام آزمایش : NT-proBNP (N-terminal pro b-type Natriuretic Peptide)

📌 توضیح کلی آزمایش
NT-proBNP  مخفف N-terminal pro b-type Natriuretic Peptide (پپتید ناتریورتیک نوع B با انتهای آمینی) است. این یک پروتئین غیرفعال است که به همراه هورمون فعال BNP (پپتید ناتریورتیک مغزی) توسط سلول‌های ماهیچه‌ای قلب (عمدتاً در بطن‌ها) در پاسخ به افزایش فشار و کشیدگی دیواره‌های قلب تولید و آزاد می‌شود . هنگامی که سلول‌های قلبی تحت استرس ناشی از افزایش حجم یا فشار خون (مانند نارسایی قلبی) قرار می‌گیرند، یک مولکول پیش‌ساز به نام proBNP را می‌سازند. این مولکول سپس به دو بخش مساوی تقسیم می‌شود : هورمون فعال BNP که باعث دفع سدیم، اتساع عروق و کاهش فشار بر قلب می‌شود و قطعه غیرفعال NT-proBNP که نیمه‌عمر طولانی‌تری در خون دارد. اندازه‌گیری سطح NT-proBNP در خون یک ابزار تشخیصی و پیش‌آگهی قدرتمند و استاندارد طلایی برای نارسایی قلبی (HF) است .

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
مکانیسم اصلی آزادسازی NT-proBNP، کشیدگی فیبرهای عضلانی بطنی ناشی از اضافه‌بار حجمی یا فشاری است. هر عاملی که باعث افزایش حجم خون، افزایش فشار درون بطن‌ها یا کشیدگی دیواره قلب شود (مانند نارسایی سیستولیک یا دیاستولیک)، منجر به افزایش سنتز و ترشح proBNP و در نتیجه افزایش سطوح BNP و NT-proBNP می‌شود. آزمایش NT-proBNP  معمولاً با روش‌های ایمونواسی (مانند الکتروکمی‌لومینسانس) روی نمونه خون (پلاسما یا سرم) انجام می‌شود. برخلاف BNP فعال، NT-proBNP  عمدتاً از طریق کلیه‌ها از بدن دفع می‌شود، بنابراین سطح آن در بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی می‌تواند افزایش یابد و باید با احتیاط تفسیر شود .

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی NT-proBNP (افزایش)
افزایش NT-proBNP نشان‌دهنده استرس قلبی است و با علائم نارسایی قلبی همراهی دارد :

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام نارسایی قلبی از طریق اندازه‌گیری NT-proBNP در افراد پرخطر یا دارای علائم اولیه حیاتی است. این امر امکان شروع به موقع درمان‌های مؤثر (مانند مهارکننده‌های ACE، بتا بلوکرها، دیورتیک‌ها) را فراهم می‌کند که می‌توانند پیشرفت بیماری را کند کرده، کیفیت زندگی را بهبود بخشند و از بستری شدن مکرر در بیمارستان و مرگ زودرس جلوگیری کنند .

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
تأخیر در تشخیص نارسایی قلبی منجر به پیشرفت بیماری و آسیب غیرقابل برگشت به عضله قلب می‌شود. عوارض آن شامل تشدید علائم، کاهش شدید ظرفیت فعالیت بدنی، نارسایی کلیوی، آریتمی‌های تهدیدکننده زندگی، بستری‌های مکرر و طولانی در بیمارستان و در نهایت مرگ زودرس است. همچنین کیفیت زندگی بیمار و خانواده او به شدت تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش سطح می‌شوند

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب یا کاهش سطح می‌شوند

📚 منابع