🧪 نام آزمایش : Gamma-Glutamyl Transferase (GGT)
گاما گلوتامیل ترانسفراز GGT
📌 توضیح کلی آزمایش
GGT یک آنزیم کبدی و صفراوی است که در سلولهای مجاری صفراوی، کلیه، پانکراس و روده کوچک یافت میشود. این آنزیم در انتقال اسیدهای آمینه و متابولیسم گلوتاتیون نقش دارد.
اندازهگیری GGT در خون، ابزاری حساس برای شناسایی آسیب کبدی و کلستاز و همچنین الکلیسم مزمن و بیماریهای پانکراس است.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• تشخیص بیماریهای کبد و صفرا:
کلستاز (انسداد مجاری صفراوی)
هپاتیت حاد یا مزمن
سیروز
• تشخیص مصرف مزمن الکل:
افزایش GGT معمولاً اولین شاخص بیوشیمیایی مصرف طولانیمدت الکل است
• تشخیص آسیب دارویی به کبد (Drug-induced liver injury)
• پایش بیماران تحت درمان با داروهای هپاتوکسیک
• تشخیص بیماریهای پانکراس یا تومورهای صفراوی
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- GGT در غشاهای سلولی صفراوی و کبدی فعال است و نقش کلیدی در انتقال گلوتاتیون و متابولیسم داروها دارد.
- افزایش GGT نشاندهنده اختلال جریان صفراوی یا آسیب سلولی کبدی است، اما به تنهایی اختصاصی نیست و باید با آزمایشهای دیگر کبدی و ALP تفسیر شود.
- نمونهگیری ساده از سرم انجام میشود و روش اندازهگیری معمولاً رنگسنجی اتوماتیک است.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی GGT
- افزایش GGT :
خستگی و بیحالی
تهوع، درد شکم، کاهش اشتها
زردی پوست و چشم (در صورت انسداد شدید)
تاریخچه مصرف الکل یا داروهای هپاتوکسیک - کاهش GGT :
به ندرت اهمیت بالینی دارد، ممکن است در کمبود زینک یا برخی اختلالات ژنتیکی دیده شود
🔬 آزمایشهای مکمل
• ALP و Bilirubin (برای تشخیص منشاء افزایش GGT)
• ALT و AST (برای ارزیابی آسیب هپاتوسلولار)
• Ultrasound کبد و صفرا
• History و آزمایشهای الکل و دارویی
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص افزایش GGT به موقع میتواند از پیشرفت بیماریهای کبدی، کلستاز و آسیب مزمن کبدی ناشی از الکل یا دارو جلوگیری کند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• سیروز و نارسایی کبدی
• کلستاز طولانیمدت و آسیب صفراوی
• افزایش خطر بیماریهای متابولیک و قلبی
🔺 عوامل افزایش GGT
• مصرف الکل و داروهای هپاتوکسیک (باربیتوراتها، فنیتوئین، ریفامپین)
• کلستاز، انسداد مجاری صفراوی
• بیماریهای پانکراس
🔻 عوامل کاهش GGT
• کمبود زینک
• برخی اختلالات ژنتیکی نادر
📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics Liver Disorders
• Harrison’s Principles of Internal Medicine Liver Function Tests
• UpToDate “Gamma-Glutamyl Transferase (GGT): Clinical Significance”
• Mayo Clinic Laboratories Gamma GT