🧪 نام آزمایش  :  Alkaline Phosphatase  (ALP)
فسفاتاز قلیایی سرم  ALP

📌 توضیح کلی آزمایش
ALP  یک آنزیم غشایی است که در بسیاری از بافت‌ها وجود دارد، به ویژه در کبد، صفرا، استخوان، روده و جفت. این آنزیم در متابولیسم فسفات‌ها و انتقال گروه‌های فسفات نقش دارد و افزایش یا کاهش آن می‌تواند نشان‌دهنده اختلالات کبدی، صفراوی یا استخوانی باشد.

اندازه‌گیری ALP یکی از آزمایش‌های پایه برای ارزیابی عملکرد کبد و استخوان است و اغلب همراه با ALT، AST  و GGT درخواست می‌شود.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• افزایش  ALP :
 
انسداد مجاری صفراوی یا کلستاز
 بیماری‌های کبدی (هپاتیت، سیروز)
 بیماری‌های استخوان (بزرگسالان :  پاژه ,  استئوپروز، کودکان: رشد سریع استخوان)
 تومورهای متاستاتیک کبد یا استخوان

• کاهش  ALP :
 
کمبود ویتامین B6 یا زینک
 بیماری‌های ارثی (Hypophosphatasia)
 سوءتغذیه شدید

• پایش درمان بیماران با بیماری‌های کبدی و استخوانی
• ارزیابی رشد استخوان در کودکان
• کمک به تشخیص کلستاز و بیماری‌های متابولیک استخوان

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی ALP

🔬 آزمایش‌های مکمل
• ALT و AST (برای آسیب کبدی)
• GGT و Bilirubin (برای کلستاز)
• Ca, Phosphate, Vitamin D, PTH (برای بررسی استخوان)
• Isoenzyme ALP (برای افتراق منشاء کبدی یا استخوانی)
• Imaging استخوان یا کبد در موارد مشکوک

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام افزایش یا کاهش ALP می‌تواند از آسیب کبدی، کلستاز، بیماری استخوان و اختلالات رشد در کودکان جلوگیری کند و مدیریت درمان را بهبود دهد.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• آسیب مزمن کبد و کلستاز
• بیماری‌های استخوانی و شکستگی‌های ناشی از ضعف استخوان
• اختلال رشد در کودکان
• کاهش کیفیت زندگی و عوارض متابولیک

🔺 عوامل افزایش کاذب ALP
• رشد سریع استخوان در کودکان و نوجوانان
• بیماری‌های کبدی و صفراوی
• تومورهای کبد و استخوان
• بارداری (افزایش طبیعی ایزوآنزیم جفتی)

🔻 عوامل کاهش کاذب ALP
• کمبود ویتامین B6 یا زینک
• بیماری‌های ارثی (Hypophosphatasia)
• سوءتغذیه شدید
• برخی داروها (داروهای ضدصرع، سیس‌پلاتین)

📚 منابع
•  Tietz Textbook of Clinical Chemistry
•  Nelson Textbook of Pediatrics  Liver and Bone Disorders
•  Harrison’s Principles of Internal Medicine  Liver and Bone Diseases
•  UpToDate  “Alkaline Phosphatase: Interpretation and Clinical Use”
•  Mayo Clinic Laboratories  Alkaline Phosphatase, Serum