🧪 نام آزمایش : AST (SGOT)
آسپارتات آمینوترانسفراز
📌 توضیح کلی آزمایش
AST یک آنزیم سیتوزولی و میتوکندریایی است که در کبد، قلب، عضلات اسکلتی و کلیهها یافت میشود. سطح AST خون معمولاً به آسیب سلولی یا مرگ سلولی در بافتهای حاوی AST مربوط است.
این آزمایش همراه با ALT، ALP و Bilirubin برای ارزیابی آسیب کبدی، قلبی و عضلانی استفاده میشود.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• تشخیص آسیب کبدی:
هپاتیت ویروسی یا خودایمنی
داروها و سموم هپاتوتوکسیک
استئاتوهپاتیت غیرالکلی (NAFLD/NASH)
• تشخیص آسیب قلبی (MI) :
افزایش AST همراه با سایر مارکرهای قلبی (CK-MB, Troponin)
• تشخیص آسیب عضلانی یا اختلالات متابولیک
• پایش بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن کبد یا عضله
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- AST در سیتوزول و میتوکندری سلولها قرار دارد و آسیب یا مرگ سلول باعث ترشح آن به خون میشود.
- نسبت AST/ALT میتواند به تشخیص نوع آسیب کمک کند:
نسبت <1 در آسیب کبدی حاد
نسبت >2 در الکلیها یا آسیب میتوکندریایی - اندازهگیری با روشهای آنزیمی رنگسنجی انجام میشود.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی AST
- افزایش AST :
درد شکم و ناراحتی کبدی
زردی و خستگی
درد عضلانی و ضعف در آسیب عضلات
علائم نارسایی قلبی در افزایش قلبی AST - سطح پایین AST :
معمولاً بیعلامت
ممکن است در کمبود ویتامین B6 یا کاهش فعالیت متابولیک دیده شود
🔬 آزمایشهای مکمل
• ALT (SGPT) و نسبت AST/ALT
• ALP و Bilirubin
• CK و Troponin (برای آسیب قلبی)
• LDH (برای آسیب بافتی)
• Liver function tests کامل
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص زودهنگام افزایش AST میتواند از پیشرفت آسیب کبدی، قلبی یا عضلانی جلوگیری کرده و درمان مناسب را سریعتر شروع کند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• پیشرفت بیماریهای کبدی و قلبی
• آسیب مزمن عضلانی
• نارسایی کبد یا قلب و کاهش کیفیت زندگی
🔺 عوامل افزایش کاذب AST
• ورزش شدید و آسیب عضلانی
• داروها و سموم هپاتوتوکسیک
• بیماریهای قلبی (MI ، نارسایی قلبی)
• الکل
🔻 عوامل کاهش کاذب AST
• کمبود ویتامین B6
• کاهش فعالیت متابولیک
• سیروز پیشرفته با کاهش جرم کبد
📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics Liver and Muscle Disorders
• Harrison’s Principles of Internal Medicine AST Interpretation
• UpToDate “AST and ALT Interpretation”
• Mayo Clinic Laboratories Aspartate Aminotransferase (AST)