🧪 نام آزمایش : Uric Acid
آزمایش اسید اوریک خون
📌 توضیح کلی آزمایش
اسید اوریک محصول نهایی متابولیسم پورینها در بدن است که عمدتاً توسط کلیهها دفع میشود. سطح اسید اوریک خون نشاندهنده تعادل بین تولید و دفع پورینها است و شاخص مهمی برای تشخیص اختلالات متابولیک، کلیوی و مفصلی میباشد.
آزمایش اسید اوریک اغلب بهصورت سرم یا پلاسما انجام میشود و میتواند برای تشخیص نقرس، سنگهای کلیوی و بیماریهای متابولیک مورد استفاده قرار گیرد.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• افزایش اسید اوریک (Hyperuricemia) :
نقرس و التهاب مفصلی ناشی از رسوب کریستالهای اورات
نارسایی کلیوی مزمن یا کاهش دفع کلیوی
رژیم غذایی پرپورین (گوشت قرمز، جگر، غذاهای دریایی)
سندرم متابولیک و چاقی
• کاهش اسید اوریک (Hypouricemia) :
افزایش دفع کلیوی (اختلالات Tubular)
مصرف داروهای اوریکوزوریک (Probenecid)
کمبود پورین یا سوءتغذیه
• پایش بیماران نقرس، CKD، بیماریهای متابولیک و افراد تحت شیمیدرمانی
• بررسی علت سنگهای کلیوی اورات
• ارزیابی ریسک بیماریهای قلبی و متابولیک
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- اسید اوریک از تجزیه پورینها (AMP, GMP) تولید میشود و عمدتاً توسط کلیهها دفع میشود.
- افزایش سطح اسید اوریک معمولاً ناشی از کاهش دفع کلیوی یا افزایش تولید پورین است.
- کاهش اسید اوریک ممکن است ناشی از افزایش دفع کلیوی یا کاهش تولید پورین باشد.
- اندازهگیری معمولاً با روشهای Enzymatic uricase یا colorimetric انجام میشود.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی اسید اوریک
- Hyperuricemia :
درد و التهاب مفاصل (خصوصاً انگشت شست پا)
سنگهای کلیوی و هماتوری
خارش و علائم ناشی از رسوب اورات در بافتها - Hypouricemia :
اغلب بدون علامت
ممکن است نشاندهنده بیماری کلیوی یا اختلالات متابولیک باشد
🔬 آزمایشهای مکمل
• BUN و Creatinine (برای ارزیابی عملکرد کلیه)
• Electrolytes (Na, K, Cl)
• Urine uric acid (برای بررسی علت هیپر اوریسمی)
• Imaging کلیه و مفاصل در صورت وجود سنگ یا نقرس
• فاکتورهای متابولیک (Glucose, Lipid profile)
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص به موقع افزایش اسید اوریک میتواند از التهاب مفصلی، آسیب کلیه و سنگهای اورات جلوگیری کند و مدیریت رژیم غذایی و درمان دارویی مؤثرتر باشد.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• آسیب مفصلی مزمن و نقرس توفیقی
• سنگهای کلیوی و آسیب مزمن کلیه
• اختلالات متابولیک و قلبی - عروقی
• کاهش کیفیت زندگی ناشی از درد و محدودیت حرکتی
🔺 عوامل افزایش کاذب اسید اوریک
• رژیم غذایی پرپورین
• نارسایی کلیوی
• مصرف داروهای مدر یا داروهای خاص (مثل سایکلوسپورین)
• مصرف الکل
🔻 عوامل کاهش کاذب اسید اوریک
• سوءتغذیه و کمبود پورین
• افزایش دفع کلیوی (داروهای اوریکوزوریک)
• برخی بیماریهای کبدی یا کلیوی
• حاملگی
📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics Metabolic Disorders
• Harrison’s Principles of Internal Medicine Gout and Hyperuricemia
• UpToDate “Uric Acid Disorders”
• Mayo Clinic Laboratories Uric Acid, Serum