🧪 نام آزمایش  :  Potassium
آزمایش پتاسیم خون

📌 توضیح کلی آزمایش
پتاسیم یکی از الکترولیت‌های اصلی داخل سلولی است که حدود 98٪ آن در داخل سلول‌ها و 2٪ در مایع خارج سلولی قرار دارد. پتاسیم برای عملکرد قلب، عضلات و اعصاب، حفظ تعادل اسید-باز و فشار اسمزی ضروری است.

سطح پتاسیم سرم یک شاخص حیاتی برای تشخیص اختلالات الکترولیتی، عملکرد کلیه و خطرات قلبی است. آزمایش پتاسیم اغلب بخشی از پنل الکترولیت‌ها بوده و می‌تواند به‌صورت مستقل نیز درخواست شود.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش
• هیپرکالمی (افزایش پتاسیم):
 
نارسایی کلیه حاد یا مزمن
 مصرف مکمل‌های پتاسیم یا داروهای مدر
 اسیدوز متابولیک
 تخریب سلولی (سندرم از بین رفتن توده سلولی، سوختگی، آسیب عضلانی شدید)

• هیپوکلمی (کاهش پتاسیم):
 
استفراغ یا اسهال مزمن
 مصرف دیورتیک‌های تیازیدی یا لوپ
 اختلالات آدرنال (سندرم کوشینگ یا آلدوسترون بالا)
 سوءتغذیه یا کمبود دریافت غذایی

• بررسی ریتم قلبی و عملکرد عضلانی
• پایش بیماران ICU، دیابتی یا با بیماری‌های قلبی و کلیوی
• بررسی پاسخ به درمان‌های جایگزینی پتاسیم یا داروهای مدر

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی پتاسیم

🔬 آزمایش‌های مکمل
• Sodium ,  Chloride, Magnesium (پنل الکترولیت‌ها)
• BUN  و Creatinine (ارزیابی عملکرد کلیه)
• ECG  برای بررسی اختلالات ریتم قلبی
• Blood gas  (ارتباط با اسیدوز و آلکالوز)
• Urine potassium  برای بررسی علت کمبود یا افزایش

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
اختلال پتاسیم می‌تواند به سرعت منجر به آریتمی تهدیدکننده حیات، فلج عضلانی یا نارسایی قلبی شود. تشخیص و اصلاح سریع برای بیماران با بیماری‌های قلبی، کلیوی و ICU ضروری است.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
• فیبریلاسیون بطنی یا ایست قلبی
• فلج و ضعف عضلانی شدید
• نارسایی کلیوی ثانویه
• افزایش مرگ و میر بیماران پرخطر

🔺 عوامل افزایش کاذب پتاسیم
• همولیز نمونه
• فعالیت شدید عضلانی قبل از نمونه‌گیری
• نارسایی کلیه

🔻 عوامل کاهش کاذب پتاسیم
• مصرف داروهای دیورتیک
• کمبود دریافت غذایی
• اسهال یا استفراغ مزمن
• انتقال پتاسیم به داخل سلول در آلکالوز

📚 منابع
• Tietz Textbook of Clinical Chemistry
• Nelson Textbook of Pediatrics  Electrolytes
• Harrison’s Principles of Internal Medicine  Disorders of Electrolytes
• UpToDate  “Evaluation of Potassium Disorders”
• Mayo Clinic Laboratories  Potassium, Serum