🧪 نام آزمایش  :  Progesterone  

 هورمون پروژسترون

📌 توضیح کلی آزمایش
پروژسترون یک هورمون استروئیدی است که عمدتاً توسط جسم زرد (کورپوس لوتئوم) تخمدان در نیمه دوم چرخه قاعدگی (فاز لوتئال)، توسط جفت در دوران بارداری و به مقدار کم توسط غدد فوق‌کلیوی تولید می‌شود. این هورمون به عنوان "هورمون بارداری" شناخته می‌شود زیرا نقش اصلی آن آماده‌سازی و حفظ آندومتر رحم برای لانه‌گزینی تخمک بارور شده و حفظ حاملگی است. پروژسترون همچنین اثرات ضد تکثیری بر روی آندومتر دارد و ترشح آن برای وقوع یک چرخه قاعدگی منظم و حفظ حاملگی اولیه ضروری است. اندازه‌گیری سطح پروژسترون در خون یک آزمایش کلیدی برای تأیید وقوع تخمک‌گذاری، ارزیابی نارسایی فاز لوتئال و پایش سلامت حاملگی به خصوص در سه ماهه اول است.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
پس از تخمک‌گذاری، فولیکول پاره شده به جسم زرد تبدیل می‌شود که پروژسترون ترشح می‌کند. پروژسترون باعث تغییرات ترشحی در آندومتر رحم می‌شود و آن را برای لانه‌گزینی جنین آماده می‌کند. اگر لقاح رخ ندهد، جسم زرد پس از حدود ۱۴ روز تحلیل رفته و سطح پروژسترون به سرعت افت می‌کند که منجر به ریزش آندومتر (قاعدگی) می‌شود. اگر لقاح و لانه‌گزینی اتفاق بیفتد، هورمون hCG ترشح شده از جنین از تحلیل جسم زرد جلوگیری کرده و ترشح پروژسترون را حفظ می‌کند تا زمانی که جفت به اندازه کافی بالغ شود (حدود هفته ۸-۱۰ حاملگی). سطح پروژسترون در طول چرخه به شدت متغیر است، بنابراین تفسیر آن کاملاً به زمان نمونه‌گیری نسبت به چرخه قاعدگی بستگی دارد. آزمایش معمولاً با روش‌های ایمونواسی (کمی لومینسانس، الایزا) روی نمونه سرم انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با سطح غیرطبیعی پروژسترون

🔬 آزمایش‌های مکمل

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
اندازه‌گیری به موقع و صحیح سطح پروژسترون برای زوج‌های نابارور حیاتی است. تشخیص نارسایی فاز لوتئال امکان درمان هدفمند با مکمل پروژسترون (به صورت واژینال، خوراکی یا تزریقی) را در فاز لوتئال یا اوایل بارداری فراهم می‌کند که می‌تواند شانس لانه‌گزینی و ادامه بارداری را افزایش دهد. همچنین، در حاملگی‌های پرخطر، پایش سطح پروژسترون می‌تواند به شناسایی زودهنگام خطر سقط کمک کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب یا افزایش سطح می‌شوند

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب یا کاهش سطح می‌شوند

📚 منابع