🧪 نام آزمایش  :  Total Galactose Screening (Spot Test)  

 غربالگری گالاکتوز توتال (آزمایش نقطه ای ادرار)

📌 توضیح کلی آزمایش
این یک آزمایش غربالگری ساده، سریع و نقطه ای است که وجود قندهای احیاکننده، با تمرکز بر گالاکتوز، را در ادرار نوزادان بررسی می‌کند. این آزمایش عمدتاً برای کمک به شناسایی گالاکتوزمی کلاسیک (ناشی از کمبود آنزیم گالاکتوز-۱-فسفات اوری‌دی‌ترانسفراز – GALT) طراحی شده است، که یک بیماری متابولیک ارثی نادر اما جدی است. در این بیماری، نوزاد قادر به متابولیزه کردن گالاکتوز (قندی که در شیر، از جمله شیر مادر وجود دارد) نیست. تجمع متابولیت‌های سمی منجر به آسیب کبدی، کلیوی، مغزی و سپسیس می‌گردد. این آزمایش غربالگری اولیه است و تشخیص قطعی با آزمایش‌های اختصاصی‌تر بر روی خون انجام می‌پذیرد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
آزمایش معمولاً از نوارهای آزمایش ادرار (مانند کلینی‌تست) استفاده می‌کند که یک واکنش شیمیایی رنگ‌سنجی بر اساس خاصیت احیاکنندگی قندها (از جمله گالاکتوز، گلوکز، فروکتوز، لاکتوز، مالتوز) انجام می‌دهد. چند قطره ادرار تازه نوزاد روی نوار ریخته شده و تغییر رنگ (معمولاً به سبز، زرد یا نارنجی) مطابق با جدول راهنمای رنگ، نشان‌دهنده وجود قند احیاکننده است. این آزمایش اختصاصی برای گالاکتوز نیست و وجود گلوکز (گلوکوزوری) نیز نتیجه مثبت می‌دهد. بنابراین، آزمایش گلوکز ادرار به طور همزمان برای تفکیک ضروری است. اگر قند احیاکننده مثبت باشد اما گلوکز منفی باشد، شک به گالاکتوزمی یا سایر اختلالات متابولیک قند افزایش می‌یابد.

🚨 علائم بالینی مرتبط با نتیجه مثبت (و شک به گالاکتوزمی)

🔬 آزمایش‌های مکمل و تشخیص قطعی

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
گالاکتوزمی کلاسیک یک اورژانس متابولیک است. تشخیص و شروع درمان قبل از بروز آسیب غیرقابل برگشت به کبد و مغز حیاتی است. درمان اصلی حذف کامل لاکتوز و گالاکتوز از رژیم غذایی (شیر مادر و شیرهای معمول قطع شده و از فرمولای مخصوص بدون لاکتوز/گالاکتوز استفاده می‌شود). شروع سریع درمان می‌تواند از مرگ نوزاد جلوگیری کرده و از بروز عقب‌ماندگی ذهنی، کاتاراکت و نارسایی کبد جلوگیری نماید.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند (نشان‌دهنده قند احیاکننده غیر از گالاکتوز)

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند (با وجود گالاکتوزمی)

📚 منابع