🧪 نام آزمایش : HE4 و ROMA Index
(Human Epididymis Protein 4 – Risk of Ovarian Malignancy Algorithm)
📌 توضیح کلی آزمایش
HE4 یک پروتئین سرمی است که بهعنوان یک مارکر توموری شناخته میشود. این آنتیژن عمدتاً توسط سلولهای اپیتلیال تخمدان ترشح میشود و در خون بیماران مبتلا به سرطان تخمدان اپیتلیال افزایش مییابد. ROMA Index یک الگوریتم محاسباتی است که با استفاده از سطح HE4 و CA-125 و وضعیت یائسگی بیمار، خطر بدخیمی تخمدان را تخمین میزند.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- تشخیص و پایش سرطان تخمدان اپیتلیال.
- افتراق بین تودههای خوشخیم و بدخیم تخمدان.
- کمک به تصمیمگیری در مورد جراحی یا درمان.
- استفاده بهعنوان مارکر مکمل در کنار CA-125 .
- غربالگری بیماران پرخطر با سابقه خانوادگی سرطان تخمدان.
- HE4 یک پروتئین وابسته به اپیتلیوم است که در شرایط طبیعی سطح آن پایین است.
- در سرطان تخمدان، سلولهای توموری مقدار بیشتری از HE4 ترشح میکنند.
- ROMA Index با ترکیب HE4، CA-125 و وضعیت یائسگی، احتمال بدخیمی را محاسبه میکند.
- آزمایش معمولاً با روشهای Immunoassay (ELISA, Chemiluminescence) انجام میشود.
🚨 علائم بالینی مرتبط با HE4 و ROMA بالا
- وجود توده لگنی یا شکمی.
- درد یا فشار لگنی.
- نفخ یا افزایش حجم شکم.
- تغییر در عادات دفع یا ادرار.
- کاهش وزن و ضعف عمومی.
🔬 آزمایشهای مکمل
- Ultrasound یا MRI : بررسی تودههای تخمدان یا لگن.
- CT Scan : بررسی متاستازها.
- Biopsy : نمونهبرداری برای تشخیص قطعی سرطان.
- Other Tumor Markers (CA-125, CEA, CA-19-9) : بررسی تکمیلی.
- PET Scan : بررسی فعالیت متابولیک تومورها.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص سریع افزایش HE4 و ROMA حیاتی است، زیرا میتواند به تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان کمک کند. درمان زودهنگام میتواند از پیشرفت بیماری و کاهش بقا جلوگیری کند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- پیشرفت سرطان تخمدان به مراحل پیشرفته.
- افزایش خطر متاستاز به کبد، ریه، یا صفاق.
- افزایش مرگومیر.
- کاهش کیفیت زندگی بیماران.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- بیماریهای خوشخیم زنان (اندومتریوز، فیبروم).
- بیماریهای ریوی یا کلیوی.
- التهاب لگنی یا عفونت.
- خطای آزمایشگاهی یا نمونهگیری نامناسب.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- مرحله خیلی اولیه سرطان تخمدان.
- تومورهای با ترشح کم HE4 .
- مشکلات فنی در آزمایش.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – HE4 and ROMA Testing Guidelines
- PubMed (HE4 and Ovarian Cancer)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO Ovarian Cancer Protocols
- Journal of Clinical Oncology