تلفن (خط ویژه):

CA-125 ( نوعی مارکر سرطانی)

۱۳ بهمن

۱۴۰۴
  • ۱ نمایش

CA-125 ( نوعی مارکر سرطانی)

🧪 نام آزمایش  :  CA-125   ( نوعی مارکر سرطانی)

(Cancer Antigen 125  – آنتی‌ژن سرطانی ۱۲۵)

📌 توضیح کلی آزمایش

CA-125  یک گلیکوپروتئین سرمی است که به‌عنوان یک مارکر توموری شناخته می‌شود. این آنتی‌ژن عمدتاً توسط سلول‌های اپی‌تلیال تخمدان ترشح می‌شود و در خون بیماران مبتلا به سرطان تخمدان افزایش می‌یابد. سطح CA-125 در مراحل اولیه سرطان تخمدان ممکن است طبیعی باشد، اما در مراحل پیشرفته معمولاً به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

  • پایش بیماران مبتلا به سرطان تخمدان پس از درمان.
  • بررسی عود یا متاستاز سرطان تخمدان.
  • کمک به تشخیص سرطان‌های رحم، لوله‌های فالوپ، و اندومتریوم.
  • استفاده به‌عنوان مارکر مکمل در کنار سایر آزمایش‌ها.
  • بررسی بیماران پرخطر با سابقه خانوادگی سرطان تخمدان.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

  • CA-125  یک گلیکوپروتئین است که توسط سلول‌های اپی‌تلیال تولید می‌شود.
  • در شرایط طبیعی سطح آن در خون بسیار پایین است.
  • در سرطان تخمدان، سلول‌های توموری مقدار بیشتری از این آنتی‌ژن را ترشح می‌کنند.
  • آزمایش معمولاً با روش‌های Immunoassay (ELISA, Chemiluminescence) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با CA-125 بالا

  • وجود توده لگنی یا شکمی.
  • درد یا فشار لگنی.
  • نفخ یا افزایش حجم شکم.
  • تغییر در عادات دفع یا ادرار.
  • علائم متاستاز: درد استخوان، تنگی نفس، کاهش وزن.
  • در برخی بیماران: بدون علامت، تنها با یافته آزمایشگاهی.

🔬 آزمایش‌های مکمل

  • Ultrasound  یا  MRI :  بررسی توده‌های تخمدان یا لگن.
  • CT Scan :  بررسی متاستازها.
  • Biopsy :  نمونه‌برداری برای تشخیص قطعی سرطان.
  • Other Tumor Markers (CEA, CA-19-9, HE4) :  بررسی تکمیلی.
  • PET Scan :  بررسی فعالیت متابولیک تومورها.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع افزایش CA-125 حیاتی است، زیرا می‌تواند به تشخیص زودهنگام عود یا متاستاز سرطان تخمدان کمک کند. درمان زودهنگام می‌تواند از پیشرفت بیماری و کاهش بقا جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

  • پیشرفت سرطان تخمدان به مراحل پیشرفته.
  • افزایش خطر متاستاز به کبد، ریه، یا صفاق.
  • افزایش مرگ‌ومیر.
  • کاهش کیفیت زندگی بیماران.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

  • بیماری‌های خوش‌خیم زنان (اندومتریوز، فیبروم).
  • بیماری‌های کبدی یا ریوی.
  • التهاب لگنی یا عفونت.
  • خطای آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری نامناسب.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

  • مرحله خیلی اولیه سرطان تخمدان.
  • تومورهای با ترشح کم  CA-125 .
  • مشکلات فنی در آزمایش.

📚 منابع

  • UpToDate
  • Mayo Clinic – CA-125 Testing Guidelines
  • PubMed (CA-125 and Ovarian Cancer)
  • Harrison’s Principles of Internal Medicine
  • WHO Ovarian Cancer Protocols
  • Journal of Clinical Oncology