🧪 نام آزمایش : Leiden Factor V R560Q( ژن مرتبط با فاکتور انعقادی لیدن )
(Factor V Leiden Mutation – R560Q)
📌 توضیح کلی آزمایش
آزمایش Factor V Leiden یک آزمایش مولکولی ژنتیکی است که برای بررسی جهش R560Q در ژن فاکتور V انجام میشود. این جهش باعث مقاومت فاکتور V در برابر غیرفعالسازی توسط Activated Protein C (APC) میشود . نتیجه آن افزایش خطر ترومبوز وریدی است . این جهش شایعترین علت ارثی ترومبوفیلی در جمعیتهای اروپایی و خاورمیانه محسوب میشود.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- تشخیص استعداد ژنتیکی به ترومبوز وریدی عمقی (DVT).
- بررسی بیماران با سابقه خانوادگی ترومبوز.
- بررسی علل آمبولی ریوی یا سکته مغزی در سنین پایین.
- کمک به تصمیمگیری در مورد درمان ضدانعقادی طولانیمدت.
- استفاده در مطالعات اپیدمیولوژیک برای بررسی شیوع جهش Factor V Leiden .
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- فاکتور V یک پروتئین کلیدی در مسیر انعقاد خون است.
- Activated Protein C (APC) بهطور طبیعی فاکتور V را غیرفعال میکند.
- جهش R560Q باعث مقاومت فاکتور V در برابر APC میشود.
- این مقاومت منجر به افزایش تولید فیبرین و تشکیل لخته میشود.
- PCR و تکنیکهای ژنتیکی برای شناسایی این جهش استفاده میشوند.
🚨 علائم بالینی مرتبط با Factor V Leiden
- ترومبوز وریدی عمقی (DVT) .
- آمبولی ریوی.
- سکته مغزی یا قلبی در سنین پایین.
- سقطهای مکرر یا مشکلات بارداری.
- در برخی بیماران : بدون علامت، تنها با یافته آزمایشگاهی.
🔬 آزمایشهای مکمل
- APC Resistance Test : بررسی عملکردی مقاومت به APC .
- Prothrombin Gene Mutation Test : بررسی جهش فاکتور II .
- Protein C, Protein S, Antithrombin III : بررسی کمبودهای ضدانعقادی طبیعی.
- Homocysteine Level و MTHFR Mutations : بررسی سایر عوامل ترومبوفیلی.
- D-dimer : بررسی وجود لخته فعال.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص سریع جهش Factor V Leiden حیاتی است، زیرا میتواند به پیشگیری از ترومبوزهای خطرناک کمک کند . بیماران با استعداد ژنتیکی میتوانند تحت پایش دقیقتر قرار گیرند و درمانهای پیشگیرانه دریافت کنند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- بروز ترومبوزهای شدید و تهدیدکننده حیات.
- افزایش خطر آمبولی ریوی.
- افزایش خطر سکته مغزی یا قلبی.
- کاهش کیفیت زندگی بیماران.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- آلودگی نمونه DNA .
- خطای آزمایشگاهی در PCR .
- تداخل با پلیمورفیسمهای غیرمرتبط.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- کیفیت پایین DNA استخراجشده.
- وجود مهارکنندههای PCR در نمونه.
- مشکلات فنی در طراحی پرایمرها.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – Genetic Testing for Factor V Leiden
- PubMed (Factor V Leiden Mutation R560Q)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO Thrombophilia Protocols
- Journal of Thrombosis and Haemostasis