🧪 نام آزمایش : Calculi Analysis
(آنالیز سنگ های ادراری Urinary Calculi Analysis)
📌 توضیح کلی آزمایش
آزمایش Calculi Analysis برای بررسی ترکیب شیمیایی و معدنی سنگهای ادراری (Renal/Ureteral Calculi) انجام میشود. این آزمایش به پزشکان کمک میکند تا علت تشکیل سنگها را شناسایی کرده و راهکارهای پیشگیری و درمان مناسب را انتخاب کنند. سنگهای ادراری میتوانند از ترکیبات مختلفی مانند کلسیم، اگزالات، فسفات، اوریک اسید، سیستین، یا استروویت تشکیل شوند.
📌 کاربردهای بالینی آزمایش
- تشخیص نوع سنگ کلیه یا حالب.
- کمک به انتخاب درمان مناسب (دارویی، تغذیهای، یا جراحی).
- بررسی علل متابولیک تشکیل سنگها.
- پایش بیماران با سابقه سنگهای مکرر.
- کمک به پیشگیری از تشکیل مجدد سنگها.
⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش
- سنگهای ادراری در نتیجه رسوب مواد معدنی و آلی در دستگاه ادراری تشکیل میشوند.
- عوامل مؤثر: غلظت بالای کلسیم، اگزالات، فسفات یا اسید اوریک در ادرار.
- کمبود مایعات، رژیم غذایی نامناسب و اختلالات متابولیک از عوامل خطر هستند.
- آنالیز سنگ معمولاً با روشهای Spectroscopy (IR, X-ray diffraction) یا Chemical Analysis انجام میشود.
- نتایج نشاندهنده ترکیب اصلی سنگ و درصد اجزای آن است.
🚨 علائم بالینی مرتبط با سنگهای ادراری
- درد شدید پهلو یا شکم (Renal Colic) .
- هماچوری (وجود خون در ادرار).
- تهوع و استفراغ.
- انسداد ادراری.
- عفونتهای مکرر دستگاه ادراری.
🔬 آزمایشهای مکمل
- Urinalysis : بررسی وجود کریستالها و مواد معدنی در ادرار.
- 24-hour Urine Collection : بررسی دفع مواد معدنی (کلسیم، اگزالات، اسید اوریک).
- Blood Tests : بررسی سطح کلسیم، فسفات، اسید اوریک.
- Imaging (Ultrasound, CT, X-ray) : بررسی محل و اندازه سنگها.
- Metabolic Panel : بررسی اختلالات متابولیک مرتبط با تشکیل سنگ.
🧍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام
تشخیص سریع نوع سنگ حیاتی است، زیرا میتواند به انتخاب درمان مناسب و پیشگیری از تشکیل مجدد سنگها کمک کند. درمان زودهنگام میتواند از آسیب کلیه و عوارض جدی جلوگیری کند.
⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام
- انسداد طولانیمدت دستگاه ادراری.
- آسیب دائمی به کلیهها.
- افزایش خطر عفونتهای شدید.
- دردهای مکرر و کاهش کیفیت زندگی.
🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب میشوند
- آلودگی نمونه سنگ با مواد خارجی.
- خطای آزمایشگاهی در آنالیز شیمیایی.
- وجود ترکیبات مخلوط در سنگ.
🔻 عواملی که باعث منفی کاذب میشوند
- نمونهگیری ناکامل یا سنگ خردشده.
- مشکلات فنی در روش آنالیز.
- سنگهای با ترکیب نادر یا غیرمعمول.
📚 منابع
- UpToDate
- Mayo Clinic – Kidney Stone Analysis Guidelines
- PubMed (Urinary Calculi Composition)
- Harrison’s Principles of Internal Medicine
- WHO Urology Protocols
- Journal of Urology