تلفن (خط ویژه):

🧪 نام آزمایش : PSA (Total PSA)

  • ۱ نمایش

🧪 نام آزمایش : PSA (Total PSA)

🧪 نام آزمایش  :  PSA (Total PSA)

(Prostate-Specific Antigen - آنتی‌ژن اختصاصی پروستات)

📌 توضیح کلی آزمایش

آزمایش PSA برای اندازه‌گیری میزان آنتی‌ژن اختصاصی پروستات در خون انجام می‌شود. PSA یک پروتئین است که توسط سلول‌های اپی‌تلیال پروستات تولید می‌شود و نقش آن در مایع منی، تسهیل حرکت اسپرم‌هاست. در خون، سطح PSA می‌تواند در شرایط مختلف افزایش یابد، از جمله سرطان پروستات، هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH)، و التهاب پروستات (Prostatitis) .  این آزمایش یکی از مهم‌ترین ابزارهای غربالگری و پایش سرطان پروستات است.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

  • غربالگری سرطان پروستات در مردان بالای ۵۰ سال یا افراد پرخطر.
  • کمک به افتراق بین سرطان پروستات و بیماری‌های خوش‌خیم پروستات.
  • پایش بیماران پس از درمان سرطان پروستات (جراحی یا رادیوتراپی).
  • بررسی اثربخشی درمان‌های دارویی یا هورمونی.
  • کمک به تصمیم‌گیری در مورد نیاز به بیوپسی پروستات.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

  • PSA  توسط سلول‌های اپی‌تلیال پروستات تولید می‌شود.
  • در شرایط طبیعی، مقدار کمی PSA وارد خون می‌شود.
  • در سرطان پروستات، نفوذ PSA به خون افزایش می‌یابد.
  • سطح PSA تحت تأثیر سن، حجم پروستات و التهاب قرار می‌گیرد.
  • آزمایش معمولاً با روش‌های Immunoassay (ELISA, Chemiluminescence) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با PSA بالا

  • تکرر ادرار.
  • ضعف جریان ادرار.
  • هماچوری (وجود خون در ادرار).
  • درد لگن یا کمر در مراحل پیشرفته سرطان.
  • در برخی بیماران : بدون علامت، تنها با یافته آزمایشگاهی.

🔬 آزمایش‌های مکمل

  • Free PSA :  بررسی نسبت Free/Total برای افتراق بین BPH و سرطان.
  • Digital Rectal Exam (DRE) :  بررسی بالینی پروستات.
  • Transrectal Ultrasound (TRUS) :  بررسی ساختار پروستات.
  • Biopsy :  نمونه‌برداری برای تشخیص قطعی سرطان.
  • MRI  یا  CT :  بررسی مراحل پیشرفته و متاستاز.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع افزایش PSA حیاتی است، زیرا می‌تواند به تشخیص زودهنگام سرطان پروستات کمک کند. درمان زودهنگام با جراحی یا رادیوتراپی می‌تواند از پیشرفت بیماری و متاستاز جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

  • پیشرفت سرطان پروستات به مراحل پیشرفته.
  • افزایش خطر متاستاز به استخوان‌ها و سایر اندام‌ها.
  • افزایش مرگ‌ومیر.
  • کاهش کیفیت زندگی بیماران.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

  • هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات  (BPH) .
  • التهاب پروستات  (Prostatitis) .
  • دستکاری پروستات (معاینه، بیوپسی، کاتترگذاری).
  • فعالیت جنسی یا ورزش شدید قبل از آزمایش.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

  • مرحله اولیه سرطان پروستات.
  • تومورهای با ترشح کم  PSA .
  • مصرف داروهای خاص (مانند فیناستراید).
  • مشکلات فنی در آزمایش.

📚 منابع

  • UpToDate
  • Mayo Clinic – PSA Testing Guidelines
  • PubMed (PSA and Prostate Cancer)
  • Harrison’s Principles of Internal Medicine
  • WHO Prostate Cancer Protocols
  • Journal of Urology