تلفن (خط ویژه):

🧪 نام آزمایش : Free PSA

  • ۱ نمایش

🧪 نام آزمایش : Free PSA

🧪 نام آزمایش  :  Free PSA

( آنتی‌ژن اختصاصی پروستات آزاد    Free Prostate - Specific Antigen)

📌 توضیح کلی آزمایش

آزمایش Free PSA برای اندازه‌گیری میزان PSA آزاد در خون انجام می‌شود.  PSA  یک پروتئین است که توسط سلول‌های پروستات تولید می‌شود و در خون به دو شکل وجود دارد: PSA  آزاد (Free PSA) و PSA  متصل  (Bound PSA) .  نسبت Free PSA به PSA کل می‌تواند به افتراق بین بیماری خوش‌خیم پروستات و سرطان پروستات کمک کند.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

  • کمک به افتراق بین هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات و سرطان پروستات.
  • بررسی بیماران با PSA کل مرزی ( ۴–۱۰ ng/mL).
  • کاهش نیاز به بیوپسی غیرضروری در بیماران مشکوک.
  • پایش بیماران پس از درمان سرطان پروستات.
  • استفاده در غربالگری بیماران پرخطر.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

  • PSA  توسط سلول‌های اپی‌تلیال پروستات تولید می‌شود.
  • PSA  در خون به دو شکل آزاد و متصل به پروتئین‌ها وجود دارد.
  • در سرطان پروستات، نسبت     Free PSA به PSA  کا هش می‌یابد.
  • در هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات یا التهاب پروستات، نسبت Free PSA معمولاً بالاتر است.
  • آزمایش معمولاً با روش‌های Immunoassay (ELISA, Chemiluminescence) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با Free PSA پایین

  • افزایش خطر سرطان پروستات.
  • علائم سرطان پروستات : تکرر ادرار، ضعف جریان ادرار، هماچوری، درد لگن.
  • در بیماران بدون علامت : یافته آزمایشگاهی می‌تواند اولین نشانه باشد.

🔬 آزمایش‌های مکمل

  • Total PSA  :  بررسی سطح کل  PSA .
  • PSA Ratio (Free/Total) :  محاسبه نسبت برای افتراق بین هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات و سرطان.
  • Digital Rectal Exam (DRE) :  بررسی بالینی پروستات.
  • Transrectal Ultrasound (TRUS) :  بررسی ساختار پروستات.
  • Biopsy :  نمونه‌برداری برای تشخیص قطعی سرطان.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع کاهش Free PSA حیاتی است، زیرا می‌تواند به افتراق زودهنگام سرطان پروستات از بیماری‌های خوش‌خیم کمک کند. این امر باعث کاهش بیوپسی‌های غیرضروری و افزایش دقت تشخیص می‌شود.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

  • پیشرفت سرطان پروستات به مراحل پیشرفته.
  • افزایش خطر متاستاز به استخوان‌ها و سایر اندام‌ها.
  • افزایش مرگ‌ومیر.
  • کاهش کیفیت زندگی بیماران.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

  • التهاب پروستات  (Prostatitis) .
  • هایپرپلازی خوش‌خیم پروستات.
  • دستکاری پروستات (معاینه، بیوپسی، کاتترگذاری).
  • خطای آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری نامناسب.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

  • مرحله اولیه سرطان پروستات.
  • تومورهای با ترشح کم  PSA .
  • مشکلات فنی در آزمایش.

📚 منابع

  • UpToDate
  • Mayo Clinic – PSA Testing Guidelines
  • PubMed (Free PSA and Prostate Cancer)
  • Harrison’s Principles of Internal Medicine
  • WHO Prostate Cancer Protocols
  • Journal of Urology