🧪 نام آزمایش :  Thyroglobulin

(تیروگلوبولین - پروتئین تیروئیدی و مارکر توموری)

📌 توضیح کلی آزمایش

تیروگلوبولین یک گلیکوپروتئین بزرگ است که توسط سلول‌های فولیکولار تیروئید تولید می‌شود و به‌عنوان پیش‌ساز هورمون‌های تیروئیدی (T3  و  T4) عمل می‌کند. آزمایش تیروگلوبولین بیشتر به‌عنوان یک مارکر توموری برای پایش بیماران مبتلا به کارسینوم فولیکولار و پاپیلاری تیروئید استفاده می‌شود. در شرایط طبیعی، سطح تیروگلوبولین در خون پایین است، اما پس از جراحی تیروئید یا درمان با ید رادیواکتیو، افزایش آن می‌تواند نشانه عود بیماری باشد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

• پایش بیماران پس از جراحی تیروئید برای بررسی عود سرطان.
• بررسی اثربخشی درمان با ید رادیواکتیو.
• کمک به افتراق بین توده‌های خوش‌خیم و بدخیم تیروئید.
• استفاده به‌عنوان مارکر اختصاصی در سرطان‌های تیروئید فولیکولار و پاپیلاری.
• بررسی بیماران با سابقه خانوادگی سرطان تیروئید.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

• تیروگلوبولین در داخل فولیکول‌های تیروئید ذخیره می‌شود.
• این پروتئین پیش‌ساز هورمون‌های T3 و T4 است.
• در شرایط طبیعی، مقدار کمی از تیروگلوبولین وارد خون می‌شود.
• در سرطان‌های تیروئید، سطح تیروگلوبولین در خون افزایش می‌یابد.
• آزمایش معمولاً با روش‌های Immunoassay  (ELISA,….) انجام می‌شود.

🚨 علائم بالینی مرتبط با Thyroglobulin بالا

• وجود توده تیروئید.
• علائم کم‌کاری یا پرکاری تیروئید.
• در بیماران پس از جراحی تیروئید : افزایش سطح تیروگلوبولین نشانه عود بیماری.
• در مراحل پیشرفته : متاستاز به غدد لنفاوی یا سایر اندام‌ها.

🔬 آزمایش‌های مکمل

• Thyroid Ultrasound :  بررسی توده‌های تیروئید.
• Fine Needle Aspiration (FNA) :  نمونه‌برداری از توده تیروئید.
• TSH, T3, T4 :  بررسی عملکرد تیروئید.
• Anti-Thyroglobulin Antibody :  بررسی تداخل آنتی‌بادی‌ها در آزمایش.
• Radioiodine Scan :  بررسی باقی‌مانده یا عود سرطان تیروئید.

🧍‍♂️ ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع افزایش تیروگلوبولین حیاتی است، زیرا می‌تواند به تشخیص زودهنگام عود سرطان تیروئید کمک کند. درمان زودهنگام با جراحی یا ید رادیواکتیو می‌تواند از پیشرفت بیماری و متاستاز جلوگیری کند.

⏳ عوارض تشخیص دیرهنگام

• پیشرفت سرطان تیروئید به مراحل پیشرفته.
• افزایش خطر متاستاز به غدد لنفاوی یا اندام‌های دوردست.
• افزایش خطر مرگ‌ومیر.
• کاهش کیفیت زندگی بیماران.

🔺 عواملی که باعث مثبت کاذب می‌شوند

• وجود آنتی‌بادی ضد تیروگلوبولین  (Anti-Tg Ab) .
• التهاب تیروئید (تیروئیدیت).
• خطای آزمایشگاهی یا نمونه‌گیری نامناسب.

🔻 عواملی که باعث منفی کاذب می‌شوند

• وجود آنتی‌بادی ضد تیروگلوبولین که باعث تداخل در آزمایش می‌شود.
• مرحله اولیه بیماری.
• مشکلات فنی در آزمایش.

📚 منابع

• UpToDate
• Mayo Clinic – Thyroglobulin Testing Guidelines
• PubMed (Thyroglobulin and Thyroid Cancer)
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Thyroid Cancer Protocols
• Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism