🧪نام آزمایش : آنتی‌ژن سطحی هپاتیت  B  ( مرتبط با هپاتیت)

(HBsAg – Hepatitis B Surface Antigen)

📌توضیح کلی آزمایش

آزمایش HBsAg برای شناسایی وجود ویروس هپاتیت B در خون انجام می‌شود. این آنتی‌ژن پروتئین سطحی ویروس است که در مراحل اولیه عفونت ظاهر می‌شود و نشان‌دهنده عفونت فعال یا ناقل بودن فرد است. پایش سطح آن به‌صورت روتین در غربالگری خون، بررسی بیماران مشکوک به هپاتیت و پایش درمان ضدویروسی انجام می‌شود.

📌کاربردهای بالینی آزمایش

• تشخیص اولیه عفونت هپاتیت B
• بررسی ناقل بودن فرد
• پایش درمان ضدویروسی در بیماران مبتلا به HBV
• غربالگری خون و فرآورده‌های خونی
• بررسی خطر انتقال در بارداری یا تماس‌های نزدیک

⚙️فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

ویروس HBV یک ویروس DNA دار است که در سلول‌های کبدی تکثیر می‌شود. پروتئین سطحی ویروس (HBsAg) در جریان خون بیماران آلوده یافت می‌شود.

• حضور HBsAg نشان‌دهنده عفونت فعال یا ناقل بودن است.
• در صورت پاک شدن ویروس، HBsAg  منفی می‌شود و معمولاً آنتی‌بادی ضد سطحی (HBsAb)  ظاهر می‌گردد.
• ماندگاری طولانی HBsAg (بیش از ۶ ماه) نشانه عفونت مزمن است.

علائم بالینی مرتبط با مثبت شدن  HBsAg

• خستگی و ضعف
• زردی (یرقان)
• درد شکمی یا تهوع
• افزایش آنزیم‌های کبدی (ALT, AST)
• در موارد مزمن: سیروز یا کارسینوم کبدی

🔬آزمایش‌های مکمل

• HBsAb  برای بررسی ایمنی یا پاک شدن ویروس
• HBeAg  و HBeAb برای بررسی تکثیر ویروس و شدت بیماری
• HbcAb  (IgM  و  Total) برای افتراق عفونت اخیر یا قبلی
• آزمایش‌های عملکرد کبد (ALT, AST, Bilirubin)
• بررسی DNA ویروس (HBV DNA PCR) برای تعیین بار ویروسی

🧍‍♂️ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع HBsAg برای جلوگیری از انتقال ویروس، شروع درمان مناسب، و پیشگیری از پیشرفت بیماری به سمت سیروز یا کارسینوم کبدی حیاتی است.

⏳عوارض تشخیص دیرهنگام

• پیشرفت به سمت نارسایی کبدی
• سیروز و کارسینوم کبدی (HCC)
• انتقال ویروس به اطرافیان یا نوزاد در بارداری
• بستری‌های مکرر و کاهش کیفیت زندگی

عواملی که باعث مثبت یا منفی کاذب می‌شوند

• آلودگی نمونه یا خطای آزمایشگاهی
• واکنش‌های متقاطع با سایر آنتی‌ژن‌ها
• نمونه‌گیری در زمان نامناسب (دوره پنجره)
• نقص ایمنی یا مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی

📚منابع

• UpToDate
• Lab Tests Online
• Mayo Clinic
• PubMed
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Hepatitis B Guidelines
• CDC Hepatitis B Testing Protocols
• Journal of Hepatology