🧪نام آزمایش : HBeAb ( آزمایش مرتبط با هپاتیت )

(HBeAb – Hepatitis B envelope Antibody)

📌توضیح کلی آزمایش

آزمایش HBeAb برای بررسی وجود آنتی‌بادی علیه آنتی‌ژن e ویروس هپاتیت B انجام می‌شود. این آنتی‌بادی معمولاً پس از کاهش یا توقف تکثیر ویروس ظاهر می‌شود و نشانه‌ای از کنترل نسبی عفونت توسط سیستم ایمنی است. وجود HBeAb همراه با منفی شدن HBeAg به‌عنوان سروکانورژن شناخته می‌شود و نشان‌دهنده کاهش بار ویروسی و کاهش خطر انتقال است.

این آزمایش اهمیت زیادی در پایش درمان ضدویروسی، بررسی پیشرفت بیماری و ارزیابی خطر انتقال ویروس دارد.

📌کاربردهای بالینی آزمایش

• بررسی پاسخ ایمنی بدن به ویروس  HBV .
• پایش درمان ضدویروسی و ارزیابی موفقیت آن.
• افتراق بین ناقل فعال و ناقل غیرفعال.
• بررسی خطر انتقال ویروس به اطرافیان یا نوزاد.
• تعیین مرحله بیماری و پیش‌بینی پیشرفت به سمت سیروز یا  HCC .
• بررسی سروکانورژن (تبدیل HBeAg مثبت به HBeAb مثبت).

⚙️فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

ویروس HBV در مراحل فعال بیماری پروتئین e  (HBeAg)  تولید می‌کند که نشانه تکثیر ویروس است. با گذشت زمان یا تحت درمان، سیستم ایمنی بدن آنتی‌بادی اختصاصی علیه این پروتئین تولید می‌کند:

• HBeAb  مثبت :  نشانه کاهش تکثیر ویروس و کنترل نسبی عفونت.
• HBeAg  منفی + HBeAb مثبت :  نشانه سروکانورژن و کاهش بار ویروسی.
• در برخی موارد، ویروس‌های موتانت پیش‌هسته‌ای می‌توانند بدون تولید HBeAg تکثیر شوند، بنابراین وجود HBeAb همیشه به معنای توقف کامل تکثیر نیست.

🚨علائم بالینی مرتبط با  HBeAb

• کاهش علائم حاد هپاتیت (زردی، خستگی، درد شکمی).
• کاهش آنزیم‌های کبدی  (ALT, AST) .
• کاهش خطر انتقال ویروس.
• در موارد مزمن : بهبود نسبی وضعیت کبدی.

🔬آزمایش‌های مکمل

• HBeAg :  برای بررسی تکثیر فعال ویروس.
• HBsAg :  برای بررسی عفونت فعال یا ناقل بودن.
• HBsAb :  برای بررسی ایمنی یا پاک شدن ویروس.
• HBcAb  (IgM  و  Total ) :  برای افتراق بین عفونت اخیر یا قبلی.
• HBV DNA PCR :  برای تعیین بار ویروسی و بررسی موتاسیون‌ها.
• آزمایش ‌های عملکرد کبد  (ALT, AST, Bilirubin) :  برای بررسی آسیب کبدی.

🧍‍♂️ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع HBeAb برای ارزیابی پاسخ ایمنی بدن و پایش درمان ضدویروسی ضروری است. سروکانورژن به‌عنوان یک شاخص مهم در موفقیت درمان و کاهش خطر انتقال شناخته می‌شود.

⏳عوارض تشخیص دیرهنگام

• عدم شناسایی بیماران با تکثیر فعال ویروس.
• افزایش خطر انتقال به اطرافیان یا نوزاد.
• پیشرفت بیماری به سمت سیروز یا کارسینوم کبدی.
• کاهش اثربخشی درمان در مراحل پیشرفته.
• بستری‌های مکرر و کاهش کیفیت زندگی.

عواملی که باعث مثبت یا منفی کاذب می‌شوند

• خطای آزمایشگاهی یا آلودگی نمونه.
• وجود موتاسیون‌های پیش‌هسته‌ای یا کور.
• نقص ایمنی یا مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی.
• نمونه‌گیری در زمان نامناسب (دوره پنجره).

📚منابع

• UpToDate
• Lab Tests Online
• Mayo Clinic
• PubMed
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Hepatitis B Guidelines
• CDC Hepatitis B Testing Protocols
• Journal of Hepatology