🧪 نام آزمایش : آنتی‌بادی هسته‌ای IgM هپاتیت B

(HBcAb IgM – Hepatitis B Core Antibody, IgM)

📌 توضیح کلی آزمایش

آزمایش HBcAb IgM برای بررسی وجود آنتی‌بادی از نوع IgM علیه آنتی‌ژن هسته‌ای ویروس هپاتیت B انجام می‌شود. این آنتی‌بادی معمولاً در مراحل اولیه عفونت ظاهر می‌شود و نشانه‌ای از عفونت اخیر یا فعال است.  HBcAb IgM  یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای افتراق بین عفونت تازه و عفونت مزمن یا قبلی است.

این آزمایش اهمیت زیادی در تشخیص عفونت حاد، بررسی بیماران مشکوک به هپاتیت و افتراق بین ناقل مزمن و بیمار تازه مبتلا دارد.

📌 کاربردهای بالینی آزمایش

• تشخیص عفونت اخیر یا فعال هپاتیت  B .
• افتراق بین عفونت تازه و عفونت مزمن.
• بررسی بیماران با علائم حاد هپاتیت (زردی، خستگی، درد شکمی).
• پایش بیماران مشکوک به عفونت در دوره پنجره (زمانی که HBsAg منفی و HBsAb هنوز ظاهر نشده است).
• بررسی خطر انتقال ویروس در بیماران تازه مبتلا.

⚙️ فیزیولوژی و مکانیسم آزمایش

ویروس HBV دارای آنتی‌ژن هسته‌ای (HBcAg) است که در سلول‌های کبدی وجود دارد. بدن در پاسخ به این آنتی‌ژن، آنتی‌بادی تولید می‌کند:

• IgM :  اولین پاسخ ایمنی بدن، نشانه عفونت اخیر یا فعال.
• IgG (Total) :  نشانه تماس قبلی یا مزمن با ویروس.

وجود HBcAb IgM معمولاً همراه با افزایش آنزیم‌های کبدی و علائم بالینی حاد دیده می‌شود. در دوره پنجره، HBcAb IgM  تنها شاخص مثبت است و اهمیت زیادی در تشخیص دارد.

🚨علائم بالینی مرتبط با HBcAb IgM مثبت

• زردی (یرقان).
• خستگی و ضعف شدید.
• درد شکمی یا تهوع.
• افزایش آنزیم‌های کبدی  (ALT, AST) .
• علائم شبه‌آنفولانزا در مراحل اولیه.

🔬آزمایش‌های مکمل

• HBsAg :  برای بررسی عفونت فعال.
• HBsAb :  برای بررسی ایمنی یا پاک شدن ویروس.
• HBcAb Total :  برای بررسی تماس قبلی یا مزمن.
• HBeAg و HBeAb :  برای بررسی تکثیر ویروس.
• HBV DNA PCR :  برای تعیین بار ویروسی.
• آزمایش‌های عملکرد کبد  (ALT, AST, Bilirubin) :  برای بررسی آسیب کبدی.

🧍‍♂️ضرورت تشخیص زودهنگام

تشخیص سریع HBcAb IgM برای شناسایی بیماران تازه مبتلا و جلوگیری از انتقال ویروس حیاتی است. همچنین در دوره پنجره، این آزمایش تنها شاخص مثبت است و می‌تواند از خطای تشخیصی جلوگیری کند.

⏳عوارض تشخیص دیرهنگام

• عدم شناسایی بیماران تازه مبتلا و افزایش خطر انتقال.
• پیشرفت بیماری به سمت مزمن شدن یا سیروز.
• بستری‌های مکرر و کاهش کیفیت زندگی.
• افزایش خطر کارسینوم کبدی در آینده.

    عواملی که باعث مثبت یا منفی کاذب می‌شوند

• خطای آزمایشگاهی یا آلودگی نمونه.
• واکنش‌های متقاطع با سایر آنتی‌بادی‌ها.
• نقص ایمنی یا مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی.
• نمونه‌گیری در زمان نامناسب (دوره پنجره یا پس از گذشت زمان طولانی).

📚منابع

• UpToDate
• Lab Tests Online
• Mayo Clinic
• PubMed
• Harrison’s Principles of Internal Medicine
• WHO Hepatitis B Guidelines
• CDC Hepatitis B Testing Protocols
• Journal of Hepatology